Krzesło, które stało w każdej szkole i w połowie polskich mieszkań. Porcelanowe figurki z kredensu babci. Lniane obrusy z Cepelii. Dla wielu z nas to po prostu „rzeczy z PRL-u”. Dla kolekcjonerów i projektantów — jeden z najciekawszych rozdziałów polskiego wzornictwa. Co z niego zostało i dlaczego wciąż nas inspiruje?
Krzesło 366 — ikona, którą znasz, nawet jeśli nie znasz nazwy
Fotel 366 zaprojektował Józef Chierowski na początku lat 60. Lekka konstrukcja z giętego drewna, tapicerowane siedzisko i oparcie, skośnie rozstawione nogi — prosty, wygodny i łatwy do produkcji. Właśnie ta prostota sprawiła, że wytwarzano go latami w ogromnych ilościach i trafił do tysięcy domów.
Dziś oryginały z epoki szukane są na aukcjach, a sam projekt doczekał się ponownej produkcji. To najlepszy dowód, że dobre wzornictwo nie musi być drogie ani skomplikowane — musi być przemyślane.
Ład — artyści, którzy chcieli projektować dla ludzi
Spółdzielnia Artystów Plastyków „Ład” powstała w Warszawie w 1926 roku. Jej członkowie łączyli sztukę użytkową z rzemiosłem: projektowali meble, tkaniny, ceramikę i szkło, inspirując się sztuką ludową, ale tworząc rzeczy nowoczesne i dopracowane. Idea była prosta: przedmioty codziennego użytku mogą być piękne i dobrze zrobione jednocześnie.
W okresie powojennym Ład kontynuował działalność, a jego meble i tkaniny do dziś pojawiają się w antykwariatach i domach kolekcjonerów — często w zaskakująco dobrym stanie, bo robiono je z myślą o długim życiu.
Cepelia — ludowość w wersji miejskiej
Cepelia, czyli Centrala Przemysłu Ludowego i Artystycznego, powstała pod koniec lat 40. Zrzeszała spółdzielnie i twórców ludowych, a jej sklepy sprzedawały w miastach wycinanki, tkaniny, ceramikę, rzeźby i wyroby z wikliny. Dla wielu rodzin był to sposób na wniesienie do mieszkania w bloku odrobiny rękodzieła.
Dziś wzory i techniki z tamtych lat wracają — w pracach młodych projektantów, którzy sięgają po tradycyjne ornamenty, ale opowiadają je nowym językiem.
Porcelana, szkło i ceramika
Figurki z Ćmielowa z lat 50. i 60., szkło z hut w Krośnie czy Ząbkowicach, ceramika z Bolesławca — to przedmioty, które przetrwały w wielu domach i dziś są chętnie kolekcjonowane. Łączy je jedno: odważna forma, dobry materiał i wiedza rzemieślnicza przekazywana w zakładach przez pokolenia.
Co z tego zostało?
Najwięcej, niż mogłoby się wydawać. W całej Polsce działają manufaktury, pracownie i małe zakłady, które kontynuują tę tradycję: stolarnie pracujące w litym drewnie, huty szkła ręcznie formowanego, pracownie ceramiki i tkaniny. Często są to firmy rodzinne albo młodzi projektanci, którzy świadomie nawiązują do polskiego wzornictwa połowy XX wieku.
- Forma — prosta, funkcjonalna, bez zbędnych ozdobników.
- Materiał — drewno, len, szkło, ceramika, metal zamiast tworzyw udających naturalne materiały.
- Wykonanie — z myślą o latach użytkowania, a nie o jednym sezonie.
Dlaczego to ważne dla Czarnej Komody
Nie sprzedajemy przedmiotów z epoki — pokazujemy tych, którzy dziś robią rzeczy w tym samym duchu. Chcemy, żeby polskie wzornictwo było nie tylko wspomnieniem z mieszkania dziadków, ale żywą tradycją, którą można postawić we własnym salonie.
Na naszym Instagramie przypominamy ikony polskiego designu. W sklepie znajdziesz współczesne ceramikę i szkło, obiekty autorskie i meble od polskich pracowni. A jeśli sam tworzysz w tym duchu — dołącz do nas.